juli 13, 2011

De stilte is een geluid

Door Giselle Vegter

De stilte is een geluid

– gedachten bij 11 juli 2011, nationale herdenking Srebrenica-

In een week vol herinneringen speelt mijn voorstelling FINLAND over het na oorlogse Bosnië-Herzegovina. Samen met de woorden van Gerardjan Rijnders en de kracht van vier bijzondere acteurs heb ik mijn verhaal over het volle leven en rouwen in een kapot land kunnen vertellen. FINLAND speelt nog één week, in de dagen waarin we massaal de genocide van Srebrenica zouden kunnen, of misschien wel moeten, herdenken.

Het is vandaag 13 juli 2011. Precies zestien jaar geleden werden Ibro Nuhanovic en Rizo Mustafic van de Dutchbat compound in Potocari gestuurd. Ibro’s vader ging met zijn zoon mee. Vorige week is de Nederlandse Staat verantwoordelijk gesteld voor hun dood in de massamoord van Srebrenica. Na jaren van procederen heeft advocate Liesbeth Zegveld een eerste stap naar gerechtigheid kunnen zetten.

Ik was maandag op de nationale herdenking in Den Haag. Een nationale herdenking met 200 mensen. Hoe nationaal voelt dat?

We lopen een stille rondgang terwijl de 613 namen van de mensen die op deze dag herbegraven worden in Potocari, worden voorgelezen. Het kost ons twee uur. Liesbeth Zegveld spreekt, Fahrudin Alic, overlevende, spreekt. Er zijn geen politici. De regering besluit in hoger beroep te gaan. Ze zwijgt hier.

Het blijft me verbijsteren. Hoe moeilijk het kennelijk is de donkere plekken in onze collectieve herinnering onder ogen te komen. Hoe we als mensen moeten zwijgen en wegkijken om het daderschap in ons niet te hoeven zien. Jan Andreae, trainer in conflictgebied Gaza en voormalig Joegoslavië omschrijft dit als de kern van de problemen in de wereld. Hij was te gast in onze salon afgelopen zondag. Pas als we ons eigen daderschap onder ogen komen, is er ruimte de waarheid over ons mens zijn, alleen en collectief, aan te gaan. En hoeveel verbinding en erkenning kan dat geven.

‘s Avonds spelen de acteurs hun beste voorstelling. Ze zwijgen, draaien, lachen de pijn weg, het gezin zoekt elkaar wanhopig op, maar het lukt niet meer. Er staat een vriendelijke dame uit Nederland te vissen naar het waarom. Ze graaft door er door, gooit de ene na de andere poging op en slaagt wonderwel. Het gezin breekt, de pijn en schuld komt boven. Tot het massagraf zichtbaar wordt en de Nederlandse vriendelijke dame breekt. Dit gaat over haar. Dit gaat over ons. Wij kijken weg. Wij vergeten de wetten van de jungle, van de oorlog, van de genocide. We denken misschien dat het Kwaad niet bij ons hoort. Maar het is er. Altijd.

De vader schept de vriendelijke Nederlandse dame nog eens het bord vol, ze blijft in stilte zitten. Vanaf nu hoort ze erbij. En wij ook. Als 16 jaar lang.

Laat dit een week van stilte en opstand zijn. Tegen zwijgen, tegen onrecht, tegen wegkijken. Zoals in Bosnië de mensen de straat op gaan, massaal: ‘wij zijn allen getuigen’, zo zouden wij hier de straat op kunnen gaan: ‘wij waren erbij en faalden’. ‘En dat spijt ons’.

Laat deze regering zijn excuses aanbieden. Laten we recht spreken en onze fouten herstellen met erkenning en genoegdoening.

En voor wie zoekt naar een antwoord op de vraag wat het met ons te maken heeft, kom kijken naar FINLAND. Wees welkom.

 

 

 

 

Categorieën: Uncategorized

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>